Πανηγύρια

Μια από τις χαρακτηριστικότερες παραδοσιακές συνήθειες της Σίφνου είναι τα πανηγύρια και το τελετουργικό τους.

Τα πανηγύρια στη Σίφνο γίνονται συνήθως την παραμονή της ονομαστικής εορτής το απόγευμα. Υπάρχουν όμως και πανηγύρια που γίνονται ανήμερα, νωρίς το πρωί. Οι πιστοί παρακολουθούν τον Εσπερινό και μετά την αρτοκλασία τρώνε όλοι μαζί στις παραδοσιακές «τράπεζες» που θυμίζουν τις πρωτοχριστιανικές Αγάπες. Το δείπνο περιλαμβάνει ρεβυθάδα και αρνάκι κοκκινιστό με πατάτες ή μακαρόνια (ή μπακαλιάρο με λάχανο σαλάτα αν το πανηγύρι συμπίπτει με περίοδο νηστείας), όλα μαγειρεμένα σε «πανωστριές» (υπερυψωμένα τζάκια). Απ’ το τραπέζι δεν λείπει το κρασί και η παραδοσιακή μουσική (τακίμι αποτελούμενο από βιολί και λαούτο). Οι τράπεζες στρώνονται ξανά και ξανά ώσπου να φάνε όλοι οι παρευρισκόμενοι. Τραγούδια και χοροί πολλές φορές συνεχίζονται μέχρι το πρωί. Τα έξοδα του πανηγυριού αναλαμβάνει ο «πανηγυράς» ή οι «πανηγυράδες» αν πρόκειται για «αδελφάτο» και περιλαμβάνουν τον καθαρισμό και το άσπρισμα της εκκλησίας για το πανηγύρι, τα φαγητά, το μαγείρεμα, το κρασί, την αμοιβή των ιερέων και των ψαλτών, των μουσικών, όλα. Σε αντάλλαγμα ο «πανηγυράς» κρατάει στο σπίτι του την εικόνα του Αγίου όλο το χρόνο και την ημέρα του πανηγυριού την μεταφέρει στην εκκλησία με ειδικό τελετουργικό συνοδεία ιερέα και πιστών. Την επόμενη χρονιά κάποιος άλλος παίρνει την εικόνα και αναλαμβάνει τα έξοδα του πανηγυριού. Η συνήθεια αυτή είναι τόσο δημοφιλής που σε κάποιες εκκλησίες υπάρχουν «λίστες αναμονής» για χρόνια. Υπάρχουν πανηγύρια σε όλη τη διάρκεια του χρόνου αλλά τα περισσότερα και τα πιο επιτυχημένα είναι από το φθινόπωρο έως την άνοιξη και συνήθως σε απομακρυσμένες περιοχές.

Μεγαλύτερο πανηγύρι απ’ όλα είναι αυτό της πολιούχου του νησιού Παναγίας Χρυσοπηγής που γιορτάζεται της Αναλήψεως με πολύ κόσμο απ όλο το νησί και όχι μόνο.

Την παραμονή το απόγευμα η θαυματουργή εικόνα της Ζωοδόχου Πηγής «σηκώνεται» από το σπίτι του «πανηγυρά» και οι πανηγυράδες με τον ιερό κλήρο και τους πιστούς κατευθύνονται στον Ι. Ν. του Αγίου Γεωργίου στις Καμάρες όπου τελείται παράκληση. Έπειτα ο «πανηγυράς» με την εικόνα και τον ιερό κλήρο επιβιβάζονται στο πλοίο της γραμμής που κάθε τέτοια μέρα προσθέτει και τον ιερό Βράχο της Χρυσοπηγής στο δρομολόγιο του από τον Πειραιά. Το πλοίο δεν μεταφέρει πιστούς λόγω της επικινδυνότητας της αποβίβασης και οι πιστοί, ντόπιοι και επισκέπτες, κατευθύνονται οδικώς στη Χρυσοπηγή όπου γίνεται πανηγυρική υποδοχή της εικόνας καθώς μπάντα του Λιμενικού Σώματος αποδίδει τιμές. Αμέσως μετά τελείται Μέγας Εόρτιος Πολυαρχιερατικός Εσπερινός. Ακολουθεί Δείπνο (Τράπεζα Αγάπης), Παράκληση και ιερά Αγρυπνία. Ανήμερα της Αναλήψεως, η εικόνα μεταφέρεται με καΐκι στα Σεράλια του Κάστρου απ’ όπου αρχίζει η λιτάνευσή της στους κεντρικούς οικισμούς του νησιού. Καταλήγει στο Μητροπολιτικό Ναό του Αγ. Σπυρίδωνος στην Απολλωνία απ΄ όπου την παραλαμβάνει ο πανηγυράς της επόμενης χρονιάς.

Κάποια από τα παραδοσιακά πανηγύρια ( με φαγητό & Σιφναίικη Μουσική) που γιορτάζονται κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου είναι:

  • Μάιο ή Ιούνιο (λόγω κινητής εορτής): Της Αναλήψεως που γιορτάζει η πολιούχος της Σίφνου, η Παναγία Χρυσοπηγή!
  • 13 Ιουνίου: Του Ελισσαίου στο ομώνυμο εκκλησάκι κάτω από τον Άι Νηγιά
  • 12 Ιουλίου: Του Ταξιάρχη στην ομώνυμη εκκλησία στο Βαθύ και στον Άι Σιλίβεστρο (στο δρόμο προς τη Χερρόνησο)
  • 17 Ιουλίου (πρωί): Της Αγίας Μαρίνας στην ομώνυμη εκκλησία στο Φλάμπουρο
  • 19 Ιουλίου: Του Προφήτη Ηλία στον Άι Νηγιά τον Αψηλό, στον Προφήτη Ηλία στο Τρουλάκι και στον Προφήτη Ηλία του Κοντού
  • 26 Ιουλίου: Του Αγίου Παντελεήμονα στον Άι Πολύκαρπο στη Χερρόνησο
  • 14 Αυγούστου: Της Παναγίας, στην Πλατάνισσα, στο Τόσο Νερό, στην Παναγιά του Νήλιου, στην Πουλάτη (Λόγω της πληθώρας εκκλησιών που γιορτάζουν το Δεκαπενταύγουστο η μέρα του πανηγυριού μπορεί να μετατεθεί)
  • 28 Αυγούστου: Του Άι Γιάννη στη Χώνη, στο Μαύρο Χωριό, στου Σιδερού και στα Μάγγανα
  • 29 Αυγούστου (πρωί): Το πανηγυράκι στον Άι Γιάννη στο Φάρο.
  • 31 Αυγούστου: Του Αγίου Συμεών στην ομώνυμη εκκλησία και στον Παντοκράτορα (στο δρόμο προς τον Πλατύ Γιαλό)
  • 5 Σεπτεμβρίου: Του Ταξιάρχη στο Βαθύ
  • 6 Σεπτεμβρίου: Του Αγίου Σώζοντος στον Άι Σώστη
  • 7 Σεπτεμβρίου: Το Γενέθλιο της Θεοτόκου στην Ιερά Μονή Βρύσης (ή Βρυσιανή)
  • 13 Σεπτεμβρίου: Του Τιμίου Σταυρού στο Σταυρό του Φάρου και στη Χώνη (στο δρόμο για Χερρονήσο)
  • 15 Σεπτεμβρίου: Του Αγίου Νικήτα στο Σελάδι