Εξάμπελα

Ένα χιλιόμετρο από την Απολλωνία στο δρόμο προς Πλατύ Γιαλό και Φάρο βρίσκεται ο παραδοσιακός οικισμός των Εξαμπέλων.

Τα Εξάμπελα είναι ένα από τα μεγαλύτερα χωριά της Σίφνου. Αρχίζει από τις Αράδες (σειρά από ανεμόμυλους) και εκτείνεται νότια περικλείοντας και την περιοχή της Αγίας Βαρβάρας με την ομώνυμη εκκλησία.

Στα Εξάμπελα, ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εκκλησίες της Παναγιάς, του Αγίου Αθανασίου και του Χριστού με υπέροχες σκάλες στις αυλές τους.

Γενέτειρα του Αριστομένη Προβελέγγιου, ποιητή, μεταφραστή, βουλευτή, Ακαδημαϊκού, διδάκτορα της Φιλοσοφίας και της Ιστορίας της Τέχνης, που τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών με το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών. Το σπίτι του βρίσκεται στον κεντρικό αυτοκινητόδρομο των Εξαμπέλων, ο τάφος του στο γραφικό ξωκλήσι του «γέρου Άι Νικόλα» (για να ξεχωρίζει από τον μεταγενέστερο « Άγιο Νικόλαο», ενοριακή εκκλησία του χωριού) και η προτομή του ποιητή, φιλοτεχνημένη από τον Γιαννούλη Χαλεπά, στο προαύλιο του Γυμνασίου –Λυκείου Σίφνου στις Αράδες.

Γενέτειρα επίσης του Νικολάου Τσελεμεντέ, μεγάλου δασκάλου της μαγειρικής και συγγραφέα του πρώτου βιβλίου με συνταγές μαγειρικής στην Ελλάδα του γνωστού «Τσελεμεντέ» με πρώτη έκδοση το 1910 και συνεχείς εκδόσεις έως τις μέρες μας. Στα χνάρια του μεγάλου δασκάλου και ο Κώστας Μάρκου επίσης από τα Εξάμπελα που εργάστηκε ως αρχιμάγειρας στα Βασιλικά Ανάκτορα και εξέδωσε τη δεκαετία του ΄60 βιβλία με συνταγές («Νεώτατη Μαγειρική Ζαχαροπλαστική Διαιτιτική», «Ελληνική Κουζίνα»).

Γενέτειρα τέλος του καθηγητή και διευθυντή του Αρσάκειου Γεωργίου Βιώνη (1822-1898), του αγιογράφου Ιωάννη Μαρούλη (1792-1816) και του γιου του, ζωγράφου Νικολάου Μαρούλη, της οικογένειας των βιομηχάνων Καρέλλα κ.α.

Στα αξιοθέατα του χωριού και ο αρχαίος πύργος – φρυκτωρία (6ου π.Χ. αι.) του Άι Δημήτρη ή Μαύρος Πύργος και λίγο νοτιότερα ο πύργος της Βρύσης κοντά στο Μοναστήρι της Παναγιάς της Βρύσης (ή Βρυσιανής).

Το μοναστήρι της Βρύσης, το μεγαλύτερο του νησιού, αξίζει να το επισκεφτεί κανείς αφού εκτός από την εξαιρετική αρχιτεκτονική του φιλοξενεί και Μουσείο Βυζαντινής Τέχνης με σπουδαίο αρχείο χειρογράφων, εικόνες και εκκλησιαστικά εκθέματα.

Στα Εξάμπελα υπάρχουν παντοπωλεία, εστιατόριο και λίγα ενοικιαζόμενα δωμάτια.